പുസ്തകം : മരങ്ങള് നട്ട മനുഷ്യന്
രചയിതാവ് : ജീന് ഗിയാനോ/ വിവര്ത്തനം : കെ.അരവിന്ദാക്ഷന്
അവലോകനം : ബുക്ക് മലയാളം
പ്രതീക്ഷകള് നടുന്നവര്ക്കറിയാം സന്തോഷത്തിന്റെ കൊയ്ത്തുകാലം വരുകതന്നെ ചെയ്യുമെന്ന്. മഹാവൃക്ഷങ്ങളുടെ വിത്തുകള് പാകി കടന്നുപോയവര് അത് മുളയ്ക്കുന്നതും വളര്ന്ന് വടവൃക്ഷമായി തലമുറകള്ക്ക് തണലേകുന്നതും പൂക്കള് വിടരുന്നതും കാറ്റ് പരാഗങ്ങള് പരത്തുന്നതും തേന്തേടി ശലഭങ്ങള് വന്നുപോകുന്നതും കായകള് പഴുത്ത് കനിയാകുന്നതും കനിതേടി ശിഖരങ്ങളില് പക്ഷികള് കൂടുകൂട്ടുന്നതും അണ്ണാനും കുരങ്ങനും മറ്റനേകം മരങ്കേറിവികൃതികളും വന്നണയുന്നതും തിന്നുതൂറിയ കനികള് വിത്തുകളാകുന്നതും മണ്ണില് പുതിയ കാടിന്റെ ഇലകള് വിരിയുന്നതും ഒറ്റമരം ഒരു കാടായി മാറുന്നതും ഒരു പക്ഷെ, മണ്ണില് സ്വപ്നത്തിന്റെ ആദ്യവിത്തിട്ട മനുഷ്യന് അറിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. ഇലകളില് സൂര്യന് തിളയ്ക്കുന്നതും വേരുകള് കിനിയുന്നതും അരുവികള് മുളപൊട്ടുന്നതും പിന്നെയും വരാനിരിക്കുന്ന തലമുറകള്ക്കായാണ്.
നിസ്വാര്ത്ഥമായി ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന ജീവകോടികള്ക്കായി മണ്ണിന്റെ കനിവിലേക്ക് വൃക്ഷങ്ങളുടെ വിത്തുകളിട്ട് കടന്നുപോയ ഒരു മനുഷ്യന്. എല്സിയാഡ് ബോഫിയര്. ഫ്രഞ്ച് എഴുത്തുകാരനായ ജീന് ഗിയാനോയുടെ 'മരങ്ങള് നട്ട മനുഷ്യന്' എന്ന ചെറുനോവലിലാണ് ആ മനുഷ്യനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. വന്യമായ മരുപ്രദേശങ്ങളില് ഓക്കിന്റെയും ബീച്ചിന്റെയും ബേര്ച്ചിന്റെയും വിത്തുകള് നട്ട് ഈ ഭൂമി മുഴുവന് പുഷ്പിക്കുവാന് ക്ഷമയോടെ നിശബ്ദനായി യത്നിച്ച എല്സിയാഡ് ബോഫിയര്. കുന്നുകളും കാടുകളും കടപുഴക്കുന്ന ഈ കാലത്ത്, കയറ്റിറക്കങ്ങളും പര്വ്വതങ്ങളും താഴ്വാരങ്ങളും ഇല്ലാതായി സമനിരപ്പാകുന്ന ഭൂമിയില് നിന്നുകൊണ്ട്, നമുക്ക് ഓര്മ്മിക്കാനാവുന്ന ഏറ്റവും അഗാധമായ മനുഷ്യപ്പറ്റാണ് ബോഫിയര്. ഇന്നോളം വായിച്ച ഏതു പുസ്തകത്തേക്കാളും ബൃഹത്താണ് മുപ്പത് പുറത്തില് താഴെമാത്രം വലുപ്പമുള്ള ഈ പുസ്തകം. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്താണ് ഈ നോവല്. എത്രവേണമെങ്കിലും നിവര്ത്തിവായിക്കാവുന്ന അറ്റമില്ലാത്ത പുസ്തകം. എല്സിയാഡ് ബോഫിയര് എന്ന മനുഷ്യന്റെ യഥാര്ത്ഥ ജീവിതമാണ് തന്റെ നോവലെന്ന് ജീന് ഗിയാനോ പറയുന്നുണ്ട്. അങ്ങനയൊരാള് ജീവിച്ചിരുന്നു. അജ്ഞാതമായ മരുപ്രദേശങ്ങളില് ഇപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നുണ്ടാവാം.
ആല്പ്സ് പര്വ്വതം താഴോട്ടിറങ്ങുന്ന പ്രോവിന്സില് ജീവജന്തുക്കള് പാടേ ഉപേക്ഷിച്ച ശൂന്യസ്ഥലത്തിലൂടെ ഏതാണ്ട് നാല്പത് വര്ഷങ്ങള്ക്ക് മുമ്പ് ദീര്ഘ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ആഖ്യാതാവാണ് (അതൊരുപക്ഷെ, എഴുത്തുകാരന് തന്നെയാവാം) കഥപറയുന്നത്. കര്പ്പൂരവള്ളികള് പടര്ന്നുചുറ്റിയ പാഴ്ഭൂമിയില് ആവാസ യോഗ്യമല്ലാത്തതിനാല് മനുഷ്യര് ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ ഗ്രാമത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളില് എല്സിയാഡ് ബോഫിയര് എന്ന മനുഷ്യനെ എഴുത്തുകാരന് കണ്ടെത്തുന്നു. ആരാലും കണ്ടെത്തപ്പെടാന് വേണ്ടിയോ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടാന്വേണ്ടിയോ ആയിരുന്നില്ല അയാളുടെ ജീവിതം. പക്ഷെ, അയാളെ കാണാതെ പോവുക സാധ്യമായിരുന്നില്ല.
ഊഷരമായ മണ്ണിലൂടെയാണ് യാത്ര. തീറ്റസമയത്ത് പ്രകോപിപ്പിക്കപ്പെട്ട സിംഹത്തെപ്പോലെ, അസഹ്യമായ രൗദ്രതയോടെ ചീറുന്ന കാറ്റ്. ഉഷ്ണം തിളയ്ക്കുന്ന ജൂണ് മാസത്തിലെ ഒരു ദിവസമായിരുന്നു അത്. അഞ്ചുമണിക്കൂര് നടന്നിട്ടും ഒരുതുളളി വെള്ളംപോലും കണ്ടെത്താനായില്ല. ആ നടപ്പിന്റെ അന്ത്യത്തിലാണ് എഴുത്തുകാരന് ആ ഇടയനെ കണ്ടെത്തുന്നത്. വിജനമായ ആ മരുപ്രദേശത്ത്, പൊള്ളുന്ന തറയില് ഏതാണ്ട് മുപ്പതാടുകളും ഒരു നായയും അയാളും മാത്രം. യാത്രികന് അയാള് നല്ല തെളിവെള്ളം പകര്ന്നു നല്കി. അയാളുടെ നിശബ്ദവും ശാന്തവുമായ സ്നേഹ പരിചരണങ്ങള് ഏറ്റുവാങ്ങി ആ രാത്രി അയാള് ഇടയന്റെ കുടിലില് തങ്ങി.
രാത്രി ഭക്ഷണത്തിനുശേഷം ആട്ടിടയിന് ഒരു ചെറിയ ചാക്ക് എടുത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ഒരു കൂമ്പാരം ഓക്കു വിത്തുകള് മേശമേല് ചൊരിഞ്ഞു. പിന്നീട് അതില് നിന്നും നല്ലവയും കെട്ടവയും തിരഞ്ഞ് മാറ്റി. യാത്രക്കാരന് ആ ജോലിയില് അയാളെ സഹായിക്കാന് മുതിര്ന്നു. ഇത് എന്റെ ജോലിയാണെന്നു പറഞ്ഞ് അയാള് അത് സ്നേഹപൂര്വ്വം നിരസിച്ചു. വിത്തുകൂമ്പാരത്തില് നിന്നും ഏറ്റവും മികച്ച നൂറ് വിത്തുകള് തെരഞ്ഞെടുത്ത് വച്ചശേഷം അയാള് ഉറങ്ങാന് പോയി. പിറ്റേന്നു രാവിലെ ആല തുറന്ന് ആടുകളെ പുറത്തു വിട്ട് അയാള് തള്ളവിരലിന്റെ വണ്ണവും ഒന്നരവാര നീളവുമുള്ള ഒരിരുമ്പ് ദണ്ഡുമായി പുറത്തേക്കു പോയി. ആ യാത്രയില് എഴുത്തുകാരന് അയാള്ക്കൊപ്പം കൂടുന്നു. നൂറ് വാര അകലെയുള്ള മലമുടിയിലേക്കായിരുന്നു യാത്ര. അവിടെ ഇരുമ്പു ദണ്ഡ് താഴ്ത്തി മണ്ണില് ഓരോ ചെറിയ കുഴിയുണ്ടാക്കി. അതില് ഓരോ ഓക്കുവിത്തിട്ട് മണ്ണിട്ടു മൂടി. ആ ഭൂമി അയാളുടേതായിരുന്നില്ല. ആരുടേതെന്ന് അയാള്ക്ക് അറിയുകയുമില്ല. അറിയാന് താല്പര്യവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഉച്ചഭക്ഷണത്തിനുമുമ്പ് നൂറ് വിത്തുകളും അയാള് നട്ടു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഉച്ചക്കു ശേഷവും അയാള് ആ പ്രവര്ത്തി തുടര്ന്നു. കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് കൊല്ലമായി തുടര്ന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. അയാള്ക്ക് ഏതാണ്ട് അമ്പത്തിയഞ്ച് വയസ്സ് പ്രായമുണ്ട്. പേര് എല്സിയാഡ് ബോഫിയര്.
അടിവാരത്തെ സ്വന്തം കൃഷിയിടത്തിലായിരുന്നു താമസം. ഭാര്യയും ഒരു മകനുമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. ആദ്യം മകനും പിന്നീട് ഭാര്യയും നഷ്ടപ്പെട്ടു. അതോടെ ഒറ്റക്കായ ബോഫിയര് തന്റെ നായയും ആടുകളുമായി ഏകാന്ത ജീവിതം തുടരുന്നു. കാര്യമായ മറ്റ് ജോലികളൊന്നും ഇല്ലാത്തതിനാല് മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭൂമിയില് പ്രതീക്ഷകളുടെ വിത്തുകള് പാകുകയാണയാള്. സഞ്ചാരിയും ബോഫിയറും പിറ്റേന്ന് പിരിഞ്ഞു. ലോകം ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലൂടെ കടന്നുപോയി. ആഖ്യാതാവിന്റെ അഞ്ച് കൊല്ലം യുദ്ധമുഖത്തായിരുന്നു. അതിനിടയില് അയാള് എല്സിയാഡ് ബോഫിയറേയും ഓക്കുമരങ്ങളുടെ വിത്തുകളെയും മറിന്നുപോയിരുന്നു. അല്ലെങ്കില് സ്റ്റാമ്പുശേഖരണം പോലെ ഒരു ഹോബിയുമായി നടക്കുന്ന ഒരാള് എന്നതിലപ്പുറം മരങ്ങള് നട്ട ആ മനുഷ്യനെ അയാള്ക്ക് ഓര്മ്മിക്കാനായില്ല. യുദ്ധം ഒഴിഞ്ഞ കാലം മറ്റൊരു ദീര്ഘയാത്രയില് അതേ ആല്പസ് പര്വ്വതത്തിന്റെ ചരിവിലൂടെ എഴുത്തുകാരന് വീണ്ടും വരുന്നു. ഒരുദശകം കടന്നുപോയിരുന്നു. ബോഫിയര് ജീവിച്ചിരുപ്പുണ്ടാവുമെന്ന് അയാള്ക്ക് ഒരുറപ്പുമില്ല. എന്നാല് ബോഫിയര് ജീവിച്ചിരുപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൂടുതല് ഉന്മേഷവാനായി. പത്തുകൊല്ലം മുമ്പ് അയാള് നട്ട ഓക്കുമരങ്ങള് വളര്ന്നിരിക്കുന്നു. ഒരാള് പൊക്കത്തില് വളര്ന്നുനില്ക്കുന്ന കാടിന്റെ ശൈശവം. ബോഫിയര് തന്റെ ജീവിത രീതിയിലും ചില്ലറ മാറ്റങ്ങള് വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. തൈ മരങ്ങള് തിന്നുന്നതുകൊണ്ട് അയാള് ആടുകളുടെ എണ്ണം കുറച്ച് നാലാക്കി. പകരം നൂറ് തേനീച്ചക്കൂടുകള് സ്ഥാപിച്ചു. യുദ്ധം തുടങ്ങിയതും ഒടുങ്ങിയതും അയാളെ ബാധിച്ചിരുന്നില്ല. അയാല് മരങ്ങള് നട്ടുകൊണ്ടേയിരുന്നു. മൂന്നിടങ്ങളിലായി ബോഫിയര് നട്ടുവളര്ത്തിയ കാടിന് പതിനൊന്ന് കിലോമീറ്റര് നീളവും മൂന്നു കിലോമീറ്ററോളം വീതിയുമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരൊറ്റയാളുടെ വിയര്പ്പിലും വിശ്വാസത്തിലും വിടര്ന്ന് കാട്. കാറ്റ് വിത്തുകളെ ചിതറിച്ചു. വേരുകള് ജലം തേടി ഭൂമിയുടെ ഉദരത്തിലേക്ക് ആïുപോയി. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ ചാവുനിലങ്ങളില് ജലം കിനിഞ്ഞു തുടങ്ങിയിരുന്നു.
ദശകങ്ങള്ക്കിപ്പുറം 1933ല് ഒരു ഫോറസ്റ്റ് റേയ്ഞ്ച് ഓഫീസര് ബോഫിയറെ സന്ദര്ശിക്കുകയുണ്ടായി. കുടിലിന് പുറത്ത് തീ ഇടരുതെന്നും അത് ഈ സ്വാഭാവിക വനത്തെ അപകടപ്പെടുത്തുമെന്നും അയാള് ബോഫിയര്ക്ക് കര്ശനമായ ഉപദേശം നല്കി. ഒരു കാട് സ്വയം വളര്ന്നുണ്ടാകുന്നത് അദ്യമായി കേള്ക്കുകയാണെന്നും ആ ഉദ്യോഗസ്ഥന് നിര്ദ്ദോഷമായി പറഞ്ഞു. അപ്പോള് പന്ത്രണ്ട് കിലോമീറ്റര് അകലെ ബീച്ച് മരങ്ങള് നടാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലായിരുന്നു ബോഫിയര്. അന്നയാള്ക്ക് എഴുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സ് കഴിഞ്ഞിരിക്കും. പിന്നീട് സര്ക്കാര് ഈ സ്വാഭാവിക വനം ഏറ്റെടുക്കുകയും കരിയുണ്ടാക്കുന്നത് നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ നടപടികള്ക്കായി ഉദ്യോഗസ്ഥ സംഘം അവിടെ പരിശോധന നടത്തുമ്പോള് പത്തു കിലോമീറ്റര് അകലെ പുതിയ തരിശുകളില് വിത്തുകള് നടുകയായിരുന്നു ബോഫിയര്. 1939ലെ യുദ്ധകാലത്ത് ഈ സംരക്ഷിത വനങ്ങളില് നിന്നും മരങ്ങള് മുറിച്ചു മാറ്റാന് സര്ക്കാര് തീരുമാനിച്ചു. യുദ്ധാവശ്യത്തിന് വിറകു കത്തിക്കുന്ന ജറേറ്ററുകള് പ്രവര്ത്തിപ്പിക്കാന് മരം മതിയാകാതെ വന്നതായിരുന്നു കാരണം. യുദ്ധങ്ങള് പക്ഷെ. ബോഫിയറെ ബാധിച്ചില്ല. അധവാ യുദ്ധത്തെ അയാള് അവഗണിച്ചു.
1945ലാണ് എഴുത്തുകാരന് അവസാനമായി ബോഫിയറെ കാണുന്നത്. അന്നയാള്ക്ക് എണ്പത്തിയേഴ് വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. ദശകങ്ങള്ക്കപ്പുറം തീക്കാറ്റ് വീശിയിരുന്ന കുന്നിന്ചരുവുകള് സുഗന്ധവാഹിയായ ഇളംകാറ്റില് ആലസ്യമാര്ന്നിരുന്നു. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങള് ജീവന് വച്ചിരുന്നു. മലകളില്നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലൊരു ശബ്ദം. അത് കാട്ടിലെ കാറ്റായിരുന്നു. ജീര്ണ്ണതയില് നിന്നും ഗ്രാമങ്ങള് മോടിയിലേക്കുണര്ന്നിരിക്കുന്നു. മഴയും മണ്ണും പരിപാലിക്കുന്ന കാടിന്റെ പോഷണത്തില് പഴയ ഉറവകള് വീണ്ടും ഒഴുകാന് ആരംഭിച്ചിരിന്നു. അവയിലെ വെള്ളം ചാലുകീറി കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടിരുന്നു. ആപ്പിള് തോട്ടങ്ങളില് ഉറവകള് തീര്ത്ത കുളങ്ങളില്നിന്നും വെള്ളം കര്പ്പൂര തുളസികളുടെ പരവതാനികളിലേക്ക് കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ വിയര്പ്പും സ്വപ്നങ്ങളും പ്രതീക്ഷയും പാകിമുളപ്പിച്ച ഒരു മനുഷ്യന്, നിരക്ഷരനും വൃദ്ധനുമായ ആ കര്ഷകന് തരിശു ഭൂമിയില് നിന്നും അപാരമായ കാടിന്റെ കാരുണ്യത്തെ വിളയിച്ചെടുത്തിരിക്കുന്നു. എല്സിയാഡ് ബോഫിയര് 1947ല് ബാണനിലെ ഒരു അനാഥ ശുശ്രൂഷാ കേന്ദ്രത്തില് വെച്ച് ശാന്തമായി മരിച്ചു.
യാത്രകളില് പലരൂപങ്ങളില് അയാള് കടന്നുവരും. മറ്റൊരിടത്തും കിട്ടാത്ത കാടിന്റെ അഗാധമായ അറിവുകള് വെറുതെ പറഞ്ഞു തന്ന് മറഞ്ഞുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങ് കിഴക്കന് മലകളുടെ അങ്ങേത്തലക്കല് ഒരു സന്ധ്യാനേരം. ''മറയൂരിലെത്തുന്നവര് ചന്ദനക്കാട് കണ്ടിരിക്കണം സാര്...'' ഓട്ടോറിക്ഷയിലേക്ക് വിളിച്ചുകയറ്റി ചന്ദനക്കാടിനു നടുവില് ഇറക്കുമ്പോള് കതിരേശന് പറഞ്ഞു. കാടിന്റെ ഘനഗംഭീര മൗനത്തിലൂടെ ഞങ്ങള് ഇടവഴികള് പിന്നിട്ട് ഒരുപാട് നടന്നു. ഇരുള് പരന്നുതുടങ്ങിയിരുന്നു.
കാട്ടുപോത്തുകള് മേയാനിറങ്ങുന്ന നേരമായെന്ന് കതിരേശന് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു. ''ഇവിടെ നിന്നാല് അടുത്തു കാണാം സാര്...'' ഉള്ളൊന്നു കാളി. ഏറെ നേരം കാത്തുനിന്നിട്ടും അവ വന്നില്ല. ചന്ദനമരങ്ങള്ക്കിടയിലെ വീതികുറഞ്ഞ പാതയിലൂടെ മടക്കം. വളവുതിരിഞ്ഞ് കയറ്റം കയറുമ്പോള് റോഡിന് വലതുവശത്ത് അടിക്കാടുകളില് ഒരിളക്കം. ചകിതരായ ഒരുപറ്റം കാട്ടുപോത്തുകള് മുന്നിലൂടെ നിരത്തു മുറിച്ചുകടന്നുപോയി. പത്തുവാരമാത്രം അകലെ! ഭയത്താല് ഉറഞ്ഞുപോയ ഞങ്ങളെ നോക്കി കതിരേശന് പഞ്ഞു. ''പോത്തുകള് ആരേയും ഒന്നും ചെയ്യത്തില്ല സാര്... പാവങ്ങള്...'' കാട്ടുപോത്തുകള്ക്കുപോലും ഭയപ്പെടുത്താനാവാത്ത ശാന്തതയിð കതിരേശന് ബോഫിയറായി പുനര്ജ്ജനിക്കുന്നു.
ശിഖരം മുറിഞ്ഞുപോയ ഒരു ചന്ദനമരത്തിന്റെ മുറിപ്പാടില് മണത്തുനോക്കി. കാറ്റ് ചന്ദനം മണത്തു. ഒരു ചെറിയ മരം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കതിരേശന് പറഞ്ഞു. ''സാര്... ഒരു ചന്ദനമരം ഇത്രയുമാകാന് നൂറു വര്ഷമെങ്കിലും വേണം. നൂറും ഇരുന്നൂറും മുന്നൂറും വര്ഷം പഴക്കമുള്ള മരങ്ങളാണ് ഈ കാട്ടിലുള്ളത്.'' പിന്നീട് ഒരാത്മഗതം പോലെ കതിരേശന് ഇത്രയുംകൂടി പറഞ്ഞു. ''ഒരു ചന്ദനമരം മുറിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോള് നൂറ് കണക്കിന് വര്ഷങ്ങളാണ് സാര് മുറിഞ്ഞുപോകുന്നത്...'' ചരിത്രം ആലേഖനം ചെയ്ത ഉടലാണ് വൃക്ഷങ്ങളുടേത്. വാര്ഷികവലയങ്ങളില് സൂക്ഷ്മ ലിപികളില് അത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ വഹിക്കുന്നു. വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്തെ പ്രവചിക്കുന്നു. ഒരു മരം മുറിഞ്ഞുവീഴുമ്പോള് പോയ കാലത്തിന്റെ സ്മൃതികളും വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകളുമാണ് ഇല്ലാതാകുന്നത്.
ആ മുറിവിന്റെ നീറ്റലാണ് 'മരങ്ങള് നട്ട മനുഷ്യന്' പിന്തുടരുന്ന വായനാനുഭവം. 1953ലാണ് ജീന് ഗിയാനോ മരങ്ങള് നട്ട മനുഷ്യന് എഴുതുന്നത്. ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയില് പുറത്തിറങ്ങിയ നോവലിന് 1985ല് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയില് നിന്നും 1998ല് ആദ്യ മലയാള വിവര്ത്തനം പുറത്തുവന്നു. മരങ്ങള് നട്ട മനുഷ്യന് എന്ന ലഘു നോവലും ജീന് ഗിയാനോ എന്ന എഴുത്തുകാരനേക്കുറിച്ച് നോര്മ. എന് ഗുഡ്റിച്ച് എഴുതിയ പിന്വാക്കും ചേര്ത്ത് നാല്പത് പുറങ്ങളിലായി പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഈ പാഠപുസ്തകം മലയാളത്തിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റിയത് കെ അരവിന്ദാക്ഷനാണ്. സമാനതകളില്ലാത്തവിധം കുറ്റമറ്റതും ഹൃദ്യവുമാണ് പരിഭാഷ.
